Stand:
Vertaald uit het Duits; bij verschillen geldt de Duitse versie.
De Dom in cijfers
De Zuidtoren van de Dom van Keulen is volgens de maattabel van het domkapittel (Domkapitel), dat de Dom beheert, 157,22 meter hoog, de Noordtoren 157,18 meter. Alle cijfers op deze pagina komen, tenzij anders vermeld, uit deze tabel.1
Hoogtes
| Bouwdeel | Hoogte |
|---|---|
| Zuidtoren | 157,22 m |
| Noordtoren | 157,18 m |
| vieringtoren | 109,12 m |
| uitkijkplatform Zuidtoren | 97,25 m |
| transeptgevel | 69,95 m |
| uitkijkplatform viering | ca. 68 m |
| klokkenstoel | ca. 53 m |
| dakomgang | ca. 47 m |
| middenschip, binnen | 43,35 m |
| zijbeuken, binnen | 19,80 m |
Plattegrond, oppervlakken, gewicht
| Grootheid | Waarde |
|---|---|
| totale lengte buiten | 144,58 m |
| totale breedte buiten | 86,25 m |
| breedte van de westgevel | 61,54 m |
| breedte van het schip, binnen | 45,19 m |
| bebouwde oppervlakte | ca. 7.914 m² |
| dakoppervlak | ca. 12.000 m² |
| vensteroppervlak | ca. 10.000 m² |
| bouwvolume (zonder luchtbogen en steunberen) | 407.000 m³ |
| gewicht inclusief fundament | ca. 300.000 t |
| klokken | 12 – de Petrusklok (Petersglocke) weegt 24.000 kg |
| deuren | 456 |
| treden naar het platform van de Zuidtoren | 533 |
| zitplaatsen | 800 in banken, 1.500 met extra stoelen |
| bezoekers per jaar | 6 miljoen |
Het bezoekersaantal van ongeveer zes miljoen beschrijft de tijd vóór de invoering van de entree in juli 2026; hoe het zich ontwikkelt, is nog open.3
Waarom staan er overal andere cijfers?
Voor de torenhoogte doen meerdere waarden de ronde, omdat bronnen verschillende torens, metingen of afrondingen bedoelen. Wij nemen de waarden over uit de actuele maattabel van het domkapittel en benoemen afwijkingen, in plaats van ze glad te strijken:
| Gegeven | Waar het opduikt | Duiding |
|---|---|---|
| „157 m” | geschiedenispagina van het domkapittel | afgeronde waarde voor beide torens |
| 157,22 m / 157,18 m | maattabel van het domkapittel | Zuid- en Noordtoren afzonderlijk |
| 157,38 m en andere | talrijke reis- en kennissites | in onze primaire bronnen niet bevestigd; herkomst onduidelijk |
| platform „zo’n 100 m” | torenpagina van het domkapittel | afronding |
| platform 97,25 m | maattabel | precieze waarde |
| Zuidtoren in de middeleeuwen „58 m” | folder van het domkapittel „Der Dom kurz und bündig” | hoogte bij de bouwstop rond 1520 |
| Zuidtoren in de middeleeuwen „56,14 m” | geschiedenispagina van het domkapittel | hoogte die de toren hield tot de bouw in de 19e eeuw werd hervat; waarop het verschil met 58 m berust, zeggen beide bronnen niet |
Hetzelfde geldt voor dateringen: voor het Driekoningenschrijn (Dreikönigenschrein) noemt het domkapittel op de pagina over het kunstwerk „rond 1190 tot rond 1220”, in een oudere folder „ca. 1190 – na 1230”. Zulke marges zijn in de kunstgeschiedenis normaal.5
Superlatieven – wat vaststaat
Vast staat: bij zijn voltooiing in 1880 was de Dom van Keulen het hoogste bouwwerk ter wereld.5 Ranglijsten als „op één na hoogste kerk van Duitsland” of „op twee na hoogste kerk ter wereld” nemen we pas over als een primaire bron ze onderbouwt; tot nu toe hebben we er geen gevonden.
Hoe lang was de Dom van Keulen het hoogste gebouw ter wereld? Ruim vier jaar. Op 6 december 1884 werd in Washington de sluitsteen van het Washington Monument geplaatst; volgens de Amerikaanse nationaleparkendienst (National Park Service) streefde het daarmee de Dom van Keulen voorbij als hoogste gebouw ter wereld. De hoogte geeft de dienst op als 555 voet en 5 1/8 duim, omgerekend zo’n 169 meter.7
Is de Munster van Ulm hoger? Ja. De Munster van Ulm (Ulmer Münster) werd in 1890 voltooid; de hoofdtoren is volgens de munstergemeente 161,53 meter hoog en was toen de hoogste kerktoren ter wereld – ruim vier meter hoger dan de Zuidtoren van de Dom van Keulen met 157,22 meter.8,
| Bouwwerk | Hoogte | voltooid |
|---|---|---|
| Dom van Keulen, Zuidtoren | 157,22 m | 1880 |
| Washington Monument | zo’n 169 m (555 voet 5 1/8 duim) | 1884 |
| Munster van Ulm, hoofdtoren | 161,53 m | 1890 |
De Dicker Pitter: de Petrusklok
De grootste van de twaalf klokken is de Petrusklok (Petersglocke), in Keulen de „Dicker Pitter” (Dikke Piet) genoemd, in het Kölsch (het Keulse dialect) „Decker Pitter”: zo’n 24.000 kilogram brons met een doorsnede van 3,22 meter.2,
| Dicker Pitter | Waarde |
|---|---|
| Materiaal | brons |
| Gewicht | 24.000 kg |
| Doorsnede | 3,22 m |
| Hoogte | 3,2 m |
| Klepel | ca. 600 kg |
| Slagtoon | c⁰ |
| Ophanging | Zuidtoren, ca. 53 m |
De klok werd op 5 mei 1923 gegoten door de klokkengieterij Gebrüder Ulrich in Apolda; het opschrift noemt 1922, omdat het geplande gieten vertraging opliep. Op 30 november 1924 werd ze voor het hoofdportaal gewijd. Het eerste luiden op kerstavond 1924 mislukte; voor het eerst te horen was ze op 28 oktober 1925. Tot het einde van de 20e eeuw was ze de grootste vrij zwaaiende klok ter wereld; dat record heeft ze nu niet meer.2
Haar voorganger, de in 1874 gegoten Kaiserglocke (Keizersklok), werd in 1918 gedemonteerd en voor de bewapening omgesmolten.2 Klokken en klokkenstoel laat een speciale rondleiding zien: Bijzondere rondleidingen.
Kleine cijfers met grote werking
- 11.263 glazen vierkantjes met zijden van 9,6 cm vormen het Richterraam.9
- 3,22 m is de doorsnede van de Petrusklok, slagtoon c⁰.2
- 30 miljoen herdenkingsmunten van 2 euro met de Dom van Keulen heeft Duitsland in januari 2011 uitgegeven, in de deelstatenreeks voor Noordrijn-Westfalen; onder de Dom staat „NORDRHEIN-WESTFALEN”.10
- 16 m diep reiken afzonderlijke pijlerfundamenten (zie Onder de Dom).